Mogelijk verplichte AOV laat nog wel even op zich wachten

Voor zelfstandige tandtechnici lijkt een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) voorlopig nog geen directe realiteit. Hoewel het wetsvoorstel voor een verplichte basisverzekering voor zelfstandigen inmiddels bij de Tweede Kamer ligt, wordt invoering niet vóór 2030 verwacht.

Opvallend is dat de huidige plannen ervan uitgaan dat zogenoemde broodfondsen en schenkkringen op zichzelf niet voldoende zullen zijn om aan de toekomstige verplichting te voldoen. De reden daarvoor is dat dergelijke voorzieningen doorgaans alleen ondersteuning bieden gedurende de eerste ziektejaren, terwijl de voorgestelde verzekering juist bedoeld is voor langdurige arbeidsongeschiktheid.

Waarom wil de overheid een verplichte AOV?
Werknemers zijn via hun werkgever verzekerd tegen langdurige arbeidsongeschiktheid. Zelfstandigen moeten zelf bepalen of en hoe zij dit risico afdekken. Volgens de overheid heeft een aanzienlijk deel van de zelfstandigen hiervoor geen voorziening getroffen. Om te voorkomen dat ondernemers bij langdurige arbeidsongeschiktheid zonder inkomen komen te zitten, werkt de overheid aan een verplichte basisverzekering voor zelfstandigen.

Daarnaast speelt het streven naar een gelijker speelveld tussen werknemers en zelfstandigen een rol. Het kabinet vindt dat verschillen in sociale zekerheid niet de belangrijkste reden mogen zijn om voor een bepaalde contractvorm te kiezen.

Hoe ziet de voorgestelde regeling eruit?
Hoewel de behandeling in de Tweede Kamer nog moet plaatsvinden en wijzigingen mogelijk blijven, wordt momenteel uitgegaan van een basisverzekering met onder meer de volgende kenmerken:

• een wachttijd van ongeveer twee jaar;
• een uitkering bij langdurige arbeidsongeschiktheid;
• een premie gebaseerd op de winst uit onderneming;
• een uitkering tot maximaal het niveau van het wettelijk minimumloon;
• een mogelijkheid om onder voorwaarden gebruik te maken van een vrijstelling wanneer sprake is van een gelijkwaardige private verzekering.

Het gaat nadrukkelijk om een basisvoorziening. Zelfstandigen die een hogere inkomensbescherming wensen, zullen daarvoor aanvullende voorzieningen moeten treffen.

Wat zijn broodfondsen en schenkkringen?
Een broodfonds of schenkkring is een voorziening waarbij zelfstandigen elkaar financieel ondersteunen tijdens ziekte. Wanneer een deelnemer arbeidsongeschikt raakt, ontvangt deze gedurende een bepaalde periode schenkingen van de andere deelnemers.

Dit lijkt voor veel ondernemers een aantrekkelijk alternatief voor een traditionele arbeidsongeschiktheidsverzekering. De kosten zijn vaak lager, medische keuringen ontbreken meestal en deelnemers behouden doorgaans meer invloed op hun eigen geld dan bij een reguliere verzekering.

Broodfondsen en schenkkringen zijn vooral bedoeld om de financiële gevolgen van ziekte gedurende een beperkte periode op te vangen. Het lijkt er echter op dat deze voorzieningen straks niet voldoende zijn om aan de beoogde wettelijke verzekeringsplicht te voldoen. Juist daar ligt een belangrijk verschil met de voorgestelde verplichte basisverzekering voor zelfstandigen.

Ook van belang is dat een broodfonds of schenkkring juridisch geen verzekering is. Juist omdat de beoogde vrijstelling in de huidige plannen is gekoppeld aan een gelijkwaardige private verzekering of vergelijkbare langdurige dekking, lijkt het niet waarschijnlijk dat deelname aan uitsluitend een broodfonds of schenkkring voldoende zal zijn om van een toekomstige verzekeringsplicht te worden vrijgesteld.

Waarom lijken broodfondsen niet voldoende?
De kern van de discussie zit in de duur van de bescherming. De meeste broodfondsen en schenkkringen bieden ondersteuning gedurende maximaal twee jaar. Daarna stopt de uitkering. De overheid kijkt echter vooral naar het risico van langdurige of zelfs blijvende arbeidsongeschiktheid.

Wanneer een zelfstandige tandtechnicus bijvoorbeeld op 45-jarige leeftijd blijvend arbeidsongeschikt raakt, kan het inkomensverlies nog tientallen jaren voortduren. Juist voor dergelijke situaties wordt de voorgestelde basisverzekering ontwikkeld.

Om die reden lijkt het op basis van de huidige plannen niet waarschijnlijk dat een broodfonds of schenkkring als zelfstandig alternatief zal worden geaccepteerd. De voorgestelde basisverzekering is immers juist bedoeld om bescherming te bieden tegen langdurige arbeidsongeschiktheid, terwijl broodfondsen en schenkkringen zich doorgaans beperken tot de eerste ziektejaren.

Wat betekent dit voor zelfstandige tandtechnici?
Voorlopig verandert er niets. Er bestaat momenteel geen wettelijke verplichting om een AOV af te sluiten. Bovendien moet het wetsvoorstel nog door zowel de Tweede als de Eerste Kamer worden behandeld, waarna ook de uitvoering nog moet worden georganiseerd.

Hoewel in beleidsstukken vaak wordt gesproken over invoering rond 2030, is het nog maar de vraag of die datum daadwerkelijk haalbaar is. De regeling moet uiteindelijk worden uitgevoerd door onder meer UWV en de Belastingdienst. Daarvoor moeten nieuwe systemen worden ontwikkeld, uitvoeringsregels worden opgesteld en moeten mogelijk bijna een miljoen zelfstandigen in de regeling worden ondergebracht. Ook de parlementaire behandeling moet nog plaatsvinden.

Om die reden sluiten diverse deskundigen verdere vertraging niet uit. De kans bestaat dan ook dat een eventuele verplichting pas na 2030 werkelijkheid wordt.

Wel lijkt één ding steeds duidelijker te worden: wie nu instapt op een broodfonds of schenkkring, zal daarmee waarschijnlijk niet automatisch voldoen aan een toekomstige wettelijke verzekeringsplicht. De wetgever richt zich immers niet op de eerste maanden of jaren van ziekte, maar vooral op het risico van langdurige arbeidsongeschiktheid.

De Branchevereniging Tandtechniek blijft de ontwikkelingen volgen en zal haar leden informeren zodra meer duidelijkheid ontstaat over de verdere behandeling van het wetsvoorstel.

Hulp en advies nodig?
Leden van de Branchevereniging Tandtechniek kunnen voor persoonlijk advies terecht bij Steijnborg Assurantiën, telefoon 035 – 623 89 30 of e-mail [email protected].