Ziekte op een ADV-dag in de tandtechniek

Binnen de tandtechniek roept de toepassing van arbeidsduurverkorting (ADV) in combinatie met ziekte regelmatig vragen op. Met name de situatie waarin een werknemer zich ziek meldt op een ingeplande ADV-dag leidt in de praktijk nog wel eens tot discussie. De cao Tandtechniek geeft echter voldoende houvast om dit op een eenduidige manier te beoordelen.

Systematiek ADV in de cao Tandtechniek
ADV is binnen deze cao geen individueel spaar- of opbouwrecht, maar een manier om de gemiddelde arbeidsduur terug te brengen. Werkgevers kunnen kiezen voor een 38-urige werkweek zonder ADV, of voor een hogere wekelijkse arbeidsduur waarbij de verkorting wordt gerealiseerd via roostervrije tijd. Die roostervrije tijd wordt vooraf ingepland en kan worden vormgegeven in hele dagen, halve dagen of uren. Daarmee is ADV altijd onderdeel van het rooster en dus van de structurele organisatie van het werk.

Waarom ziekte op een ADV-dag geen recht geeft op compensatie
Juist het roosterkarakter van ADV is bepalend voor de vraag wat er gebeurt bij ziekte. Op een ADV-dag is de werknemer immers al vrijgesteld van arbeid. Er bestaat op die dag geen verplichting om te werken, en dus ook geen arbeidsprestatie die door ziekte niet kan worden verricht. In juridische zin verliest de werknemer dan ook geen werkdag. Dat is het wezenlijke verschil met ziekte op een reguliere werkdag, waarbij de werknemer wél verhinderd is om arbeid te verrichten.

Dit betekent dat een werknemer die ziek is op een ingeplande ADV-dag geen recht heeft op compensatie. De dag blijft een roostervrije dag en hoeft niet te worden teruggegeven of opnieuw ingepland. Ook ontstaat er geen recht op vervangende vrije tijd. Voor de werkgever is dit een belangrijk uitgangspunt, omdat het voorkomt dat ADV onbedoeld verandert in een flexibel verlof- of spaarinstrument.

Het belang van een duidelijke planning
In de praktijk gaat het vooral mis wanneer ADV niet duidelijk en concreet is ingepland. Als roostervrije tijd onvoldoende zichtbaar is in het werkrooster, kan achteraf discussie ontstaan of sprake was van een ADV-dag of een reguliere werkdag. In dat soort situaties wordt ziekte soms ten onrechte gelijkgesteld aan het vervallen van ADV, met alle discussies van dien. Een heldere en vooraf vastgelegde planning voorkomt dit probleem en sluit aan bij de systematiek van de cao.

Wat betekent dit voor de werkgever
Voor werkgevers in de tandtechniek is het van belang om ADV consequent als roosterinstrument te blijven hanteren. Dat betekent dat roostervrije tijd tijdig wordt ingepland en herkenbaar is voor zowel werkgever als werknemer. Wanneer aan die voorwaarde is voldaan, is de toepassing bij ziekte eenvoudig en juridisch goed verdedigbaar: een ADV-dag blijft een vrije dag, ook als de werknemer ziek is.

Beschouwing: ADV in een krappe arbeidsmarkt
De vraag of ADV nog van deze tijd is, speelt nadrukkelijk in een sector waarin gekwalificeerde tandtechnici schaars zijn. In de praktijk kan ADV, zeker bij een krappe bezetting, leiden tot extra druk op de organisatie. Wanneer het werkaanbod hoog blijft en de beschikbare capaciteit beperkt is, ontstaat al snel de neiging om het verschil op te vangen met overwerk. Daarmee dreigt een situatie waarin de beoogde arbeidsduurverkorting feitelijk wordt tenietgedaan door structureel extra gewerkte uren.

Dat wringt met de bedoeling van ADV. Arbeidsduurverkorting is bedoeld als een structurele manier om de gemiddelde arbeidstijd te verlagen, niet om deze via een omweg weer te verhogen. Als overwerk structureel wordt, is dat in de kern geen gevolg van ADV zelf, maar een signaal dat de personele bezetting en het werkaanbod niet in balans zijn.

Tegelijkertijd heeft ADV ook een functie in het aantrekkelijk en vol te houden houden van het vak. De tandtechniek is een precisievak met een hoge belasting, waarbij duurzame inzetbaarheid een reëel aandachtspunt is. Arbeidsduurverkorting kan bijdragen aan het beperken van uitval en het behouden van ervaren medewerkers. Juist in een krappe arbeidsmarkt kan dat van grote waarde zijn.

Voor werkgevers ligt de uitdaging daarom in het vinden van een werkbare balans. In sommige situaties kan een 38-urige werkweek zonder ADV beter aansluiten bij de praktijk dan een systeem met roostervrije dagen die moeilijk in te plannen zijn. In andere gevallen kan ADV juist helpen om het werk structureel beter vol te houden. De cao biedt ruimte voor beide benaderingen.

Samenvatting
Ziekte heeft alleen gevolgen voor dagen waarop arbeid was gepland. Omdat een ADV-dag juist een geplande vrije dag is, ontstaat er geen recht op compensatie. Tegelijkertijd vraagt de toepassing van ADV in een krappe arbeidsmarkt om een bewuste afweging, waarbij zowel de productiecapaciteit als de duurzame inzetbaarheid van werknemers een rol spelen.